Zuccaro, Zuccari, Zucchero, Federico, ur. ok. 1539, Sant'Angelo in Vado, zm. 20 VII 1609, Ankona, wł. malarz, rysownik, teoretyk sztuki; jeden z najwybitniejszych twórców rzym. manieryzmu. Kształcił się w Rzymie u brata, malarza Taddeo, z którym współpracował m.in. przy dekoracjach freskowych w Villi Farnese w Caprarola (1561-66). W 1566-69 pozostawał w służbie kard. A. Farnese. W 1561-63 wykonał freski w Watykanie (m.in.: sceny mitol. w Casino Piusa IV, we współpracy m.in. z F. Baroccim; sceny z Historii Mojżesza w Egipcie w Appartamento del Belvedere). W 1563 powołany do Wenecji przez kard. G. Grimaniego, namalował freski w Palazzo Grimani i San Francesco della Vigna (m.in. Wskrzeszenie Łazarza, Pokłon Magów). Od 1566 pracował w Rzymie, malując freski, sceny rel., mitol. i alegoryczne (m.in. w Villi Farnese w Caprarola i Villi d'Este w Tivoli). Międzynarodową sławę Z. ugruntowały podróże do Francji (1573-74), Niderlandów (1574-75) i Anglii (1575). W 1575-79 powstało gł. dzieło Z., freski Sąd Ostateczny w kopule Santa Maria del Fiore we Florencji (rozpoczęte 1571-74 przez G. Vasariego, zrealizowane wg jego koncepcji). W 1580-81 na zlecenie papieża Grzegorza XIII wykonał freski w Cappella Paolina na Watykanie (m.in. Wizja św. Pawła). W 1582 powstał fresk Poddanie Fryderyka Barbarossy papieżowi Aleksandrowi III (Pałac Dożów, Wenecja). Od 1583 Z. przebywał w Rzymie, w służbie papieża Grzegorza XIII, 1585-88 w Hiszpanii, jako malarz dworski króla Filipa II (m.in. obrazy do ołtarza gł. San Lorenzo w Escorialu, np. Wniebowzięcie NMP 1587). W 1588 powrócił do Rzymu, gdzie po 1590 realizował liczne zlecenia (m.in. płótno Aniołowie oddający cześć Trójcy Świętej 1592 Il Gesu, Rzym). Z. zajmował się także działalnością budowlaną i arch.: 1593-1603 przebudował i dekorował wnętrza w Palazzo Zuccari w Rzymie (m.in. Apoteoza rodziny Zuccari). Był zaprzyjaźniony z wybitnymi architektami, A. Palladiem i G.B. Vignolą. W 1593-94 pełnił funkcję principe w Akad. Św. Łukasza w Rzymie. Autor dzieła L'idea de' pittori, scultori, e architetti (1607). Zajmował się również poezją i filozofią (pozostawał w filoz. tradycji florenckiego neoplatonizmu quattrocenta, jednocześnie w teorii sztuki wyrażał myśl arystotelesowską i teol.-scholastyczną). Dzieła Z. o stylistyce ewoluującej od manieryzmu do baroku, wywarły znaczny wpływ na malarstwo środkowo- i północnowł., także niemieckie.
Spis tresci strony internetowej: