źródło Q [niem. Quelle 'źródło'], zw. też Logienquelle, Spruchquelle, ang. Sayings Source, Q-Source, hipotetyczny wczesnochrześc. dokument, przypuszczalnie pisany w języku gr., będący obok Ewangelii św. Marka źródłem dla Ewangelii św. Mateusza i Ewangelii św. Łukasza, zawierający logia (wypowiedzi) Jezusa, obejmujące przede wszystkim kazanie Jana Chrzciciela zapowiadające Jezusa, kuszenie Jezusa, mowę inauguracyjną (kazanie na górze wg Mateusza lub na równinie wg Łukasza), wypowiedź o setniku z Kafarnaum, wypowiedź o Janie Chrzcicielu, mowę przy rozesłaniu uczniów, modlitwę Ojcze nasz, wypowiedzi o uczniach, przypowieści o ziarnie gorczycy, zaczynie i o wielkiej uczcie, upomnienia eschatologiczne oraz przypowieści o talentach, zgromadzone prawdopodobnie w takim samym porządku, jak w Ewangelii św. Łukasza, nie zawierające natomiast opisów cudów, męki oraz śmierci. Przyjmuje się 3 etapy redakcji ź.Q, mające miejsce prawdopodobnie ok. 50-60 r.: 1) Q1 zgromadzenie wypowiedzi o charakterze mądrościowym (np. nakazy, groźby, błogosławieństwa, pouczenia); 2) Q2 elementy o charakterze narracyjnym z danymi topograficznymi i chronologicznymi (np. przybycie Jezusa do Kafarnaum, przemówienia do tłumów); 3) Q3 opowiadanie o kuszeniu, uważane za późniejszy dodatek; ostateczna redakcja nastąpiła po 70 r. Zasadnicza część dokumentu powstała prawdopodobnie w Palestynie w środowisku żyd., wśród wędrownych misjonarzy wspieranych przez tworzące się gminy judeochrześc., jako odpowiedź na potrzeby misyjno-katechetyczne lub jako uzupełnienie i konkretyzacja istniejącej już tradycji o sposobach osiągania Królestwa Bożego oraz jako wyraz oczekiwania na koniec świata i powszechny sąd. Teologia ź.Q jest prawdopodobnie zależna od tradycji deuteronomistycznej i apokaliptyki (historia nieposłuszeństwa Izraela wobec Boga, odrzucanie posłanych przez Boga proroków wzywających do nawrócenia, szczególne zainteresowanie eschatologią i sądem Bożym). Tak też jest często tłumaczone pominięcie opisu męki i śmierci interpretowanej nie jako zbawcze dzieło, lecz włączonej w deuteronomistyczną tradycję męczeńskiej śmierci proroka (Jezus ukazany jako prorok czasów ostatecznych) odrzuconego przez naród. Akcent spoczywa nie na soteriologii i osobie Jezusa, ale na jego ziemskim posłannictwie i nauczaniu. Jako gł. tytuły chrystologiczne są wymieniane przede wszystkim: Syn Człowieczy, Syn Boży ukazywany w roli nauczyciela i sędziego decydującego o losach ludzkości.
Spis tresci strony internetowej: