zoroastryzm, religia państw. w państwie perskim w czasie panowania dyn. Sasanidów (III-VII w. n.e.), czyli w okresie średnio- i nowoperskim; wywodzi się z zaratusztrianizmu (gr. formą tej nazwy jest zoroastryzm). Religia ta opierała się na przejętej z mazdaizmu rel.-etycznej koncepcji kosm. dualizmu, głoszącej ustawiczną walkę 2 przeciwstawnych bóstw: boga światła i dobra Ormuzda oraz boga ciemności i zła Arymana, i tym samym walkę 2 sfer wszechświata: królestwa światła, prawdy i dobra oraz królestwa ciemności, kłamstwa i zła, obejmujących swym zasięgiem zarówno świat bóstw i duchów, jak i świat materialny. W tym dualistycznym świecie człowiek, złożony z duszy i z ciała, ma prawo wyboru: złymi czynami wspiera Arymana, dobrymi zaś przyczynia się do nieuchronnego zwycięstwa Ormuzda na końcu świata (zapowiedzianego pojawieniem się mesjasza Saoszjanta), gdy nastąpią zmartwychwstanie zmarłych, sąd ostateczny, powszechne oczyszczenie za pomocą ognia, a następnie wieczne panowanie dobra. Po śmierci człowiek dzieli się na elementy, rozpływające się w swoich odpowiednikach istniejących we wszechświecie (oddech w wietrze, wzrok w świetle itp.); dusza łączy się ze swą dajną niematerialnym bytem, uosobieniem ludzkiego sumienia. Etyka z. zawierała się w formule: dobre myśli, dobre słowa, dobre uczynki; wiernych obowiązywał kult ognia oraz szanowanie czystości i świętości wody, a także ziemi (dlatego ciała zmarłych kładziono na dachach zw. wieżami milczenia, pozostawiając je na pożarcie dzikim zwierzętom i ptakom). Święty ogień (Atar) w świątyni czczono uroczystymi modłami i ofiarą z roślinnego soku haoma. Teokratyczne zasady z. wiązały kapłanów (magów) z określonym stanem, zaś przyjęcie reguły dziedziczenia przynależności do określonego stanu i grupy zawodowej doprowadziło do wykształcenia się w społeczeństwie perskim pewnego rodzaju systemu kastowego. Współcześnie z., w zmodyfikowanej, monoteistycznej postaci, jest religią indyjskich parsów.
Spis tresci strony internetowej: